Философия


Философия
Философия (гр.phileo – сүйемін + sophia – даналық: даналықты сүйемін, даналыққа құштарлы) – адам болмысының іргелі принциптері мен негіздері туралы, табиғатқа, қоғамға және рухани өмірдің барлық негізгі көріністеріне адам қатынасының ең жалпы мәнділік сипаттамалары туралы білімдер жүйесін жасайтын әлемді, дүнинені танудың ерекше формасы, ғылым. Алғаш рет «философ» деген сөзді атақты грек ойшылы, математигі Пифагор қолданған, ал Еуропа ғылымы мен мәдениетіне «философия» терминін Платон енгізген деп есептелінеді. Алғашқы дүниетанымдық ойлар, пікірлер ертедегі Мысыр, Вавилонда кездеседі, ал философиялық жүйелердің, мектептердің дамуының басталуы көне Үнді, Қытай, Грекия мен Римде орын алды.
Философия рационалды амалдармен әлемнің шегіне жеткен (предельно) жинақталған бейнесін (картинасын) және ондағы адамның орнын жасауға тырысады. Өзінің қағидаларын негіздеу үшін ерекше логикалық және гносеологиялық критерийлерді пайдаланып, әлемді жете түсінудің теориялық әдістеріне сүйенеді. Мәдениеттің универсалийлерін рационалды мағыналау, оларды (унив.) сыни талдау және осы жолда жаңа дүниетанымдық идеяларды қалыптастыру жолымен жаңа дүниетанымдық бағдарларды (ориентирлерді) табуға тырысады. Философилық таным мәдениеттің ерекше өзіндік санасын құрады және оның дамуына белсенді ықпал жасайды.
Ерекше ғылым ретінде философияның зерттеу объектісі мен пәні, қолданатын әдістері мен амалдары, сол сияқты принциптері, заңдары, категориялары, атқаратын әртүрлі функциялары бар. Философия көптеген ғылымдармен тығыз байланыста, олардың жетістіктері мен теорияларын кең пайдаланады. Бірақ нақты ғылымдар да философияның қорытындыларына, қағидаларына, заңдарына үнемі сүйенеді, философия ғылым үшін методологиялық, әдіснамалық (жетекшілік) роль атқарады.
Дүниетанымдық ілім ретінде философиялық білімнің ерекшеліктері бар:
- құрылымы күрделі (онтология, гносеология, логика және т.б.);
- шегіне жеткен жалпы, теориялық сипатқа ие;
- өзге ғылымдардың негізінде жатқан базалық, басты идеялар мен ұғымдарға сүйенеді;
- көбінесе субъективті – философиялық білімде тұлғаның және жеке философтардың көзқарасының әсері сезіледі;
- объективті – білімдер мен құндылықтардың, моральдық идеялардың жиынтығы болып табылады,сол сияқты дәуірдің әсері тиеді;
- бұрынғы философтар жасаған доктриналардың күшті әсерін сезеді;
- динамикалық сипатта, яғни үнемі даму мен жаңару үстінде болады;
- мәні бойынша шексіз, сарқылмас терең (философское знание неисчерпаемо);
- адамның (танушы субъектінің) танымдық мүмкіншіліктеріне байланысты шектеулі және логикалық тұрғыдан анық шешілмейтін «мәңгілік» проблемалармен айналысады (болмыстың пайда болуы, табиғаты, материяның немесе сананың біріншілігі, тіршіліктің пайда болуы, жанның ажалсыздығы, құдайдың бар – жоқтығы, оның дүниеге әсері және т.б.).
Қорыта айтқанда, философия дегеніміз – табиғаттың, қоғамның және адам ойлауының дамуының жалпы заңдылықтары туралы ғылым.

Философиялық терминдердің сөздігі. - Павлодар: ПМПИ. . 2011.

Синонимы:

Смотреть что такое "Философия" в других словарях:

  • ФИЛОСОФИЯ — (от греч. phileo люблю, sophia мудрость, philosophia любовь к мудрости) особая форма общественного сознания и познания мира, вырабатывающая систему знаний о фундаментальных принципах и основах человеческого бытия, о наиболее общих сущностных… …   Философская энциклопедия

  • ФИЛОСОФИЯ — Философией называется не самая мудрость, а любовь к мудрости. Августин Блаженный По рассуждению Платона, человек создан для философии; по мнению Бэкона, философия сотворена для людей. Томас Маколей Все философии в конечном счете абсурдны, но… …   Сводная энциклопедия афоризмов

  • ФИЛОСОФИЯ —         теоретически выраженное мировоззрение, форма культуры, предлагающая рефлективное осмысление человека и его места в мире. Филос. дискурс отличается категориальным оформлением, теор. интерпретацией мировоззренч. проблем. В границах европ.… …   Энциклопедия культурологии

  • ФИЛОСОФИЯ — (от фил... и греческого sophia мудрость), мировоззрение, система идей, взглядов на мир и на место человека в нем. Исследует познавательное, социально политическое, ценностное, этическое и эстетическое отношение человека к миру. Основываясь на… …   Современная энциклопедия

  • Философия — (от фил... и греческого sophia мудрость), мировоззрение, система идей, взглядов на мир и на место человека в нем. Исследует познавательное, социально политическое, ценностное, этическое и эстетическое отношение человека к миру. Основываясь на… …   Иллюстрированный энциклопедический словарь

  • ФИЛОСОФИЯ — (от фил... и греч. sophia мудрость) форма общественного сознания, мировоззрение, система идей, взглядов на мир и на место в нем человека; исследует познавательное, социально политическое, ценностное, этическое и эстетическое отношение человека к… …   Большой Энциклопедический словарь

  • ФИЛОСОФИЯ — (греч. philosophia любомудрие, от philos друг, и sophia мудрость, слово, впервые употребленное Пифагором). Учение о физических, нравственных и умственных понятиях в их причинах, сущности и взаимодействиях; учение об основных началах и первичных… …   Словарь иностранных слов русского языка

  • ФИЛОСОФИЯ — ФИЛОСОФИЯ, философии, мн. нет, жен. (греч. philosophia). 1. Наука о всеобщих законах движения и развития природы, человеческого общества и мышления. Высший вопрос всей философии, говорит Энгельс, есть вопрос об отношении мышления к бытию, духа к… …   Толковый словарь Ушакова

  • философия —         ФИЛОСОФИЯ (от греч. phyle любовь и sophia мудрость; любовь к мудрости) особая форма общественного сознания и познания мира, вырабатывающая систему знаний о фундаментальных принципах и основах человеческого бытия, о наиболее общих… …   Энциклопедия эпистемологии и философии науки

  • Философия —  Философия  ♦ Philosophie    Теоретическое (но не научное) занятие, когда объектом изучения является все, способом – разум, целью – мудрость. Философия учит тому, чтобы лучше мыслить, а следовательно, лучше жить.    Это не наука и даже не… …   Философский словарь Спонвиля

Книги

  • Философия, И. И. Кальной. Содержание учебника достаточно полно реализует мировоззренческую ориентированность и методологическую направленность, заставляет задуматься над дилеммой: на рубеже третьего тысячелетия… Подробнее  Купить за 490 руб
  • Философия, . Учебник направлен на формирование у студентов целостного миропонимания. Показана взаимосвязь философской и педагогической проблематики. Все важнейшие философские проблемы рассмотрены в их… Подробнее  Купить за 330 руб
  • Философия, . В учебнике на основе новейших достижений науки популярно изложен курс философии в современном ее понимании. Уделено внимание истории философии. Рассмотрены проблема единства мира, современные… Подробнее  Купить за 245 руб
Другие книги по запросу «Философия» >>


Поделиться ссылкой на выделенное

Прямая ссылка:
Нажмите правой клавишей мыши и выберите «Копировать ссылку»

We are using cookies for the best presentation of our site. Continuing to use this site, you agree with this.